Obrazy świata

Kurs otwarty

Co łączy potoczny, humanistyczny i naukowy obraz świata? W jaki sposób metodologie różnych dyscyplin oddziałują na siebie?

Zapisz się
  • Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych
  • IW
  • 11  wykładów
  • Kurs otwarty
  • 21 września 2021

O kursie

Cykl wykładów poświęcony będzie związkom między naukami ścisłymi i przyrodniczymi z jednej strony i naukami humanistycznymi i społecznymi z drugiej. Co powoduje, że wszystkie te obszary działalności określamy tym samym słowem „nauka” (co, zresztą, nie jest regułą w innych językach)? Czy decydują o tym cele uprawianych nauk, czy może metody, czy po prostu to, że są nauczane na uniwersytetach? 
Wykładowca koncentruje się przede wszystkim na metodach, zarówno wspólnych jak i specyficznych dla poszczególnych obszarów nauki. Wyjaśnia, jak metody i praktyki opracowane w jednym z tych obszarów są lub mogą być wykorzystane w innych. Prawdopodobnie każdy widzi, jak „procesowi matematyzacji” ulegają metody nauk społecznych i, do pewnego stopnia, humanistycznych. Co więcej, wydaje się, że wielu przedstawicieli tych nauk uważa, że podnosi to „wartość” naukową wniosków. Tak zapewne jest, socjologia i psychologia nie mogłyby się obejść bez matematyki. Znacznie trudniej jest, wydaje się, przyznać fizykom czy chemikom, że metody nauk humanistycznych i to te, które nie dają się łatwo zmatematyzować, mogą być prze nich wykorzystywane. Ten drugi kierunek przenikania metodologii wydaje znacznie ciekawszy. Oczywiście, oprócz korzyści z takiej wymiany, pojawiają się niebezpieczeństwa, niekiedy groźne, gdy niebezpiecznie zbliżamy się do pseudonauki. 

Cykl w zamyśle nie jest zaawansowanym kursem metodologii nauk. To raczej opowiadanie o bardzo prywatnych przemyśleniach i doświadczeniach fizyka matematycznego, który od dawna z wielką satysfakcją współpracuje (a przede wszystkim, dyskutuje) z humanistami i przedstawicielami nauk społecznych.


Kurs zrealizowany w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą "DIALOG" w latach 2016-2019.

Program

  1. Klasyfikacja nauk
  2. Przypadkowość
  3. Prawdopodobieństwo
  4. Emergencja i redukcja
  5. Przyczynowość
  6. Prawa natury
  7. Wyjaśnianie naukowe
  8. Matematyka i inne działy nauk
  9. Przenoszenie metod między obszarami nauki
  10. Analogie i metafory w naukach ścisłych
  11. Dwie kultury
  12. Egzamin (test jednokrotnego wyboru)

Wymagane umiejętności

Ogólna orientacja w metodologii nauk przyrodniczych, społecznych i humanistycznych.

Wykładowcy

prof. dr hab. Marek Kuś

Fizyk, profesor, pracownik Centrum Fizyki Teoretycznej Polskiej Akademii Nauk. Jego badania dotyczą m.in. fizyki matematycznej, chaosu kwantowego i teorii informacji kwantowej.

Czytaj więcej